علماي تاريخ و نژاد بر استواري اين رأي كه تيره‎هاي « كرد» از اصيل‎ترين تيره‎هاي ايراني هستند اتفاق نظر دارد.

به عقيده زبان‎شناسان، زبان كردي با لهجه‎هاي گوناگون آن، ضمن آن كه خود يكي از فروع زبان كهن ايراني است، با فارسي رايج، در الفاظ و معاني، قرابت و پيوستگي بي‎مانندي دارد. به طوري كه بيش‎تر واژه‎هاي دو زبان، هم در ريخت لفظ و هم در ساخت معني، از يك ريشه‎ي مشترك مشتق مي‎گردند. از سوي ديگر آن دسته از واژگان باستاني كه در زبان كردي به كار مي‎رود، ميان ديگر تيره‎هاي ايراني، چونان گيل، تات، پشتون، تاجيك و... هم‎چنان بكار گفتار مي‎آيد.

آيين‎هاي ايراني، مانند نوروز، مهرگان، و سده، ميان كردان با شكوه بي‎مانندي برپا مي‎گردد و از تقدسي ويژه برخوردار است تا امروز هم در ميان گروه‎هاي بزرگي از كردان كه به فرقه‎هاي كهن ديني اين سرزمين منسوبند، ردپاي بسياري از باورهاي «مغاني»، «مزدكي»، «زرواني» و «مانوي» ديده مي‎شود كه نمادي از اعتقاد مشترك باستاني آنان با كيش‎هاي ملي ايراني مي‎باشد.(1)

زنان کرد به عنوان بازیگر در سینمای ایران نقش چندان چشم گیری ندارند و دلایل این امر را می توان بررسی کرد اما در ادامه مطلب به معرفی مختصر  چند زن کرد سینمای ایران پرداخته می شود...

                        ثریا بهشتی                   مهناز افضلی                      فخری خوروش

      مریم بوبانی                   مهوش افشار پناه     

استان کردستان با مساحتی برابر با 28235 کیلومتر مربع در غرب ایران قرار گرفته و با مرز شرقی کشور عراق همسایه است. شهرهای این استان عبارتند از سنندج(مرکز استان)، سقز، دیواندره،بانه،بیجار،قروه،دهگلان،کامیاران و مریوان. سرزمین فعلی کردستان ایران یکی از کهن ترین مراکز اسکان در فلات ایران می باشد. بناهای تاریخی و فرهنگی این منطقه حکایت از تاریخ باستانی آن دارد. با توجه به ویژگیهای اکولوژیکی، جغرافیایی،توپوگرافی،جنگل ها و پوشش گیاهی وسیع و حیات وحش، استان کردستان یکی از زیبا ترین نواحی ایران بشمار می رود. وجود رودخانه های متعدد،کوهها و دشتها تنوعی از منا طق زیست محیطی را در این استان خلق کرده است.(1)کردستان سرزمینی باستانی وزادگاه فرهنگهای پر باری است که کمتر در سایر بخشهای ایران یافت می شود. مردم این استان به نظر می رسد از اخلاف مادها باشند که (دولت آشور را در 612 قبل از میلاد شکست داده)(2) و سپس یک از مقتدرترین امپراطوری ها ی جهان را پایه گذاری کردند. تحقیقات باستان شناسی در رابطه  با سفال و تپه های باستانی در شهر های کامیاران و  بیجار نشان می دهد که گروههای بسیاری از مردم طی هزاره چهارم تا هزاره اول قبل از میلاد در این ناحیه سکونت داشته اند.(3)بنا بر تاریخ باستانی کردستان ، بخش های مختلف این استان شاهد سنگ نگا ره های بسیار زیبا بوده که آثار آن بر روی سطوح صخره های باز و مکانهای بسته یافت می شود.در این مقاله وجود سنگ نگاره ها در مناطق مختلف عبارتند از :

بوره ای روی تو باغ بهارم
خیالت مونس شب های تارم
سر کویت بتا چند آیم و چِم
ز وصلت بینوا چند و آیم و چِم
بوره کز دیده جیحونی بسازیم
بوره لیلی و مجنون بسازیم
ز عشقت آتشی در بوته دیرم
در آن آتش دل و جان سوته دیرم
و اما واژه های چهاردولی

صيدي كيست وچند نفر با تخلص صيدي شعر گفته اند ؟

                در خصوص اينكه صيدي كي بوده و نام اصلي او چيست و نيز زادگاهش كجاست و در چه سالي به دنيا آمده و چند سال زندگي كرده و از همه مهمتر چند نفر شاعر به همين نام تخلص كرده اند ،  اتفاق نظري وجود ندارد . آقاي  بابا مردوخ روحاني  در كتاب  تاريخ مشاهير كرد  چاپ ۱۳۶۴ انتشارات سروش جلد اول صفحه ۱۴۷ مي نويسد : « دو شاعر اورامي كه هر دو صيدي تخلص مي كرده اند به زبان كردي اورامي شعر مي گفته اند صيدي اول و صيدي دوم » دليل خود را نيز چنين ذكر مي كند كه « دليل آن آثارو اشعاري است منصوب به صيدي كه برخي به شيوه اورامي كهن و بعضي به شيوه اورامي جديد است . اين دو شيوه به اندازه اي با هم فاصله دارند كه مشكل است قبول كنيم هر دو شيوه از يك شاعر باشند . »  و در ادامه از صيدي اول نام مي برد كه نام او «سيد محمد صادق فرزند سيد علي بوده » و مردي آشنا به فن طبابت قديم و گياه شناسي بوده كه اشعاري به كردي اورامي كهن ، فارسي و نيز ملمعاتي به فارسي، عربي و اورامي از وي بجا مانده است و مي افزايد كه « وي در قرن دهم هجري و در روستاي رزاو مي زيسته است » و اشعاري از وي را نيز ذكر مي كند از جمله يك تركيب بند ۲۸ بندي ـ به تعداد حروف هجاـ  كه حروف آغاز و پايان ابيات هر بند يكي است و با بند زير شروع مي شود :

زبان هاي گروه ″ شمال غرب ″ : كهن ترين آنها ″ ماد ″ يا زبان كتاب مقدس زردتشت ″ اوستا ″ است كه زبان كردي را زنده ترين تجلي آن مي دانند

هنگامی که از زبان کوردی سخن به میان می‌آید، مقصود زبانی است که کوردها هم اینک با آن سخن می‌گویند. برخی از زبان شناسان و شرق شناسان فرنگی که با زبان کوردی مانوس بوده‌اند، بیشتر این اطلاعات را به شکلی کلی یا ویژه ارائه داده وگفته‌اند که: این زبان در عداد زبانهای هندواروپایی و خانواده‌های هند و ایرانی و در زمره ی زبانهای ایرانی است وبا زبان فارسی قرابت نزدیکی دارد.

اینک این سوال پیش می‌آید که پیدایش زبان کوردی چگونه بوده است؟ ا‌شکار است که زبان هر زاد و بومی زبان ساکنان آن است؛ اگر رویداد‌های تاریخی باعث ایجاد تغییرات نژادی نشده باشد آن زبان همان زبان ساکنان دیرین آن سرزمین است. عکس این موضوع نیز صادق است. اینک ببینیم این موضوع در مورد زبان کوردی چگونه صدق می کند؟.

البته تعداد زیادی از "کردهای لر" در اطراف شیراز، اصفهان، قزوین، قم و تهران زندگی می کنند. بخشی از آنان در جنوب کردستان به کردهای "سورانی" مبدل شدند. منطقه لرستان بیشترین جمعیت لرها را دربر گرفته است، بقیه نیز در سایر استانها پراکنده شده اند

مهرداد ایزدی، دانشگاه هاروارد

ترجمه‌ای آزاد: م. کعبی

در نیمه دهه ١٩٦٠ ، ' موزه آنتاریو رویال تورنتو' زیر نظر باستان شناس 'ای. جی. کیل' ، در نیتجه حفاری محل ' قلعه یزدگرد' به مجموعه‌ای از نمادهای وسیع و هنری از کاخها دست یافت که از پایان عصر پارتها (٢٢٦ بعد از میلاد) به حال خود رها شده بودند.   'قلعه یزدگرد'  بر روی زمینی بسیار مرتفع و مسطح در کنار کوههای زاگرس و در شمال شهر سرپل‌زهاب در جنوب کردستان، قرار گرفته است. از این ارتفاع بود که قلعه یزدگرد بر روی جاده ابریشم حکمرانی میکرد.

مانای وشه‌ی "موکریان" چیه‌ ؟ ... ح.س.سۆران

به‌ ناوی کوردستانی گه‌وره‌
لێره‌دا ده‌مه‌وێ کورته‌ راڤه‌یه‌کتان  سه‌باره‌ت به‌ مانای وشه‌ی موکریان پێشکه‌ش بکه‌م ، که‌ به‌ هیوام به‌ خشڵی سه‌رنجی خۆشه‌وتستانی  هیژا   بڕازێته‌وه‌، هه‌رچه‌ند  پێشکه‌ش کردنی ئه‌م راڤه‌یه‌ به‌ خوێنه‌رانی بیرمه‌ند وه‌ک  ئه‌وه‌ وایه‌،  ترێ ڕه‌شه‌ به‌ر‌م بۆ ئالانی سه‌رده‌شت ، مازو بۆ بانه‌ یا به‌ڕو بۆ ئیلام .

به‌ناوی کوردستانی گه‌وره‌
ره‌نگه‌ زۆر که‌س ئه‌م پرسیاره‌یان ببێ ، که‌ ئایا وشه‌ی " گۆران" مانای چیه‌ ؟ . هه‌ر وه‌ک ده‌زانین ، ئه‌م وشه‌یه‌ له‌ زۆر به‌ستێن دا ،  له‌ زمانی کوردی دا به‌ کار ده‌بڕێ ، بۆ وێنه‌: (1) یه‌کێک له‌ زاراوه‌ سه‌ره‌کیه‌کانی زمانی کوردی زاراوه‌ی " گۆران) یه‌ ؛ ( 2) ناوچه‌یه‌کی یه‌کجار زۆر زله‌ یه‌ له‌ باشووری کوردستانی گه‌وره‌ ؛

به‌ناوی کوردستانی گه‌وره‌

در حال حاضر در استان فارس ، گروهی از کردان  زندگی می کنند که خود را کرونی می نامند این گروه در حدود 1000 خانوار هستند که در روستاهای شیراز و کازرون و سپیدان زندگی می کنند

این افراد دارای ویژگی های زیر می باشند  

1-   زبان و گویش آنان کردی است

2-   مذهب آنان شیعه 12 امامی است

3-   در زمینه چگونگی حضور در این منطقه اتفاق نظر ندارند( بعضی معتقدند در زمان کریم خان زند به شیراز آمده اند و بعضی می گویند از کرمانشاه آمده اند و گروهی می گویند از کردستان آمده اند و ...)

4-   همگی قریب به اتفاق آنان تا سالهای 1341 که اصلاحات ارضی در زمان پهلوی صورت گرفت بصورت عشایری زندگی می کرده اند ولی اینک تقریبا بیشتر آنها اسکان یافته و در روستاها و شهرهای شیراز و کازرون و بیضاء و .... ساکن شده اند .

بی شک واژه‌ هه‌ورامان تاکنون چندها بار از لحاظ گوناگون مورد بررسی و تحقیق قرار گرفته‌ است،و  در مورد این کلمه‌ نظرات متفاوتی ارائه‌ شده‌اند،